در شب چهارشنبه با حضور دکتر حسینی وزیر محترم ارشاد اسلامی، آیت الله طبرسی نماینده معظم ولی فقیه در استان، سردار باقرزاده مشاور ارشد ستاد فرماندهی کل قوا، استاندار مازندران، معاون سیاسی و امنیتی استانداری، مدیران کل، فرمانداران، روسا، اساتید و تعدا کثیری از صاحبنظران و کارشناسان حوزوی و دانشگاهی و اصحاب غالب رسانه های مازندران در سالن شماره یک استانداری شاهد برگزاری جلسه ای معظم و قابل اعتناء در راستای کمک به دکتر انوشه جهت تدوین دانشنامه مازندران بودیم که حقیر هم در آن توفیق حضور داشتم و با توجه به اهمیتی که برای این کار ارزشمند قائلم، طی سخنان کوتاهی به ارائه نقطه نظرات و دیدگاههای خویش پرداختم که ذیلاً به اهم آنها تخصیصاً اشاره می گردد:

اما قبل از آن لازم است که از تنوع و تکثر حضور و استقبال کم نظیر صاحبنظران مازندرانی و مدیریت بسیار مناسب معاون سیاسی و امنیتی مازندران در این جلسه و تخصیص وقت مناسب جهت اظهار نظر مدعوین در حضور مسئولین کشوری و استانی و تلاش برای استفاده از پتانسیل فرهیختگی مازندران در تدوین این دانشنامه اظهار امتنان گردد.

اولین نکته مربوط به جامعیت موضوعی دانشنامه مازندران است:

مشتریان دانشنامه مازندران با گرایشات و نیازهای متنوع به این گنجینه مراجعه خواهند کرد  و از این لحاظ بسیار ضروری است تا با احصاء آماری موضوعات مورد مطالبه که غالباً با جستجوهای اینترنتی قابل کشف است، دانشنامه را بسوی جامعیتی پژوهش محور سوق داده و نگذاریم در انحصار موضوعات محدود و مورد علاقه مولفان، محصور و محدود و احتمالاً مهجور بماند.

فلذا ترجیحاً پیشنهاد می شود تا بجای مدخل گذاری کثیر که تا کنون به 107 عنوان توسعه یافته، با چند عنوان جامع و اصلی، تیترهای موجود را در قالب عناوین فرعی در ذیل این طبقه بندی موضوعی، سازماندهی کنیم و در این رابطه می توان از عناوینی مانند دانشنامه فرهنگی و هنری مازندران، دانشنامه تاریخی و باستانی مازندران، دانشنامه جغرافیایی و اقلیمی مازندران، دانشنامه سیاسی و اجتماعی مازندران، دانشنامه انقلاب اسلامی و دفاع مقدس در مازندران، دانشنامه اقتصادی مازندران، دانشنامه علمی و فناوری مازندران، دانشنامه دینی و آئینی و حوزوی مازندران، دانشنامه ورزشی مازندران و سایر عناوین مشابه بهره برداری کرد و برای هر دانشنامه، مسئول و تیمی تخصصی را تعیین کرد.

نکته دوم مربوط به مرحله بندی ششگانه انجام کار با دو گرایش فازبندی و زمان بندی است:

مرحله اول: ارائه استراتژیها، ابلاغ سیاستها، اعلام نیازها و تعیین اولویتهای کاری و محدودیات زمانی است.

مرحله دوم: فراخوان افراد، جمع آوری اسناد، تدوین اطلاعات، تهیه آثار، دریافت مقالات و احصاء نظرات است.

مرحله سوم: ارزیابی مطالب، تفکیک اطلاعات، تنظیم ادبیات، تعیین حجم قابل درج توسط تیمهای تخصصی

مرحله چهارم: تعیین ارزیابی و اعتبارسنجی منابعی است که مطالب فابل درج به آنها استناد می شوند.

مرحله پنجم: رعایت وحدت رویه در رویکردهای ادبیاتی و واژه گزینی، موضعگیری و توزین مطالب است.

مرحله ششم: ویراستاری نهایی با دو گرایش استانداردهای نگارشی و نیز آدرس های استنادی است.

سومین نکته به منطقه بندی فعالیتی، جستجو و کاوش محیطی با توجه تنوع مازندران مربوط است.

مناطق جغرافیایی: شامل مناطق ییلاقی و قشلاقی و جلگه ای و ساحلی است.

مناطق جمعیتی: شامل مناطق شهری و روستایی و خوش نشین و مهاجرنشین است.

مناطق فرهنگی: شامل مناطق شرق و غرب و مرکزی، فقیرنشین و غنی نشین، محلات بدنام و غیره است.

مناطق قومیتی: شامل تنوع قومیتهای بومی و غیربومی در مازندران است که هم متمرکز و هم پراکنده اند.

مناطق خاص: شامل مناطق دارای قابلیتهای خاص کشاورزی، تاریخی، زیارتی، اقلیمی و درمانی است.

نکته چهارم مربوط به تاسیس یک کتابخانه غنی و تخصصی مازندران شناسی است:

کتابخانه ای غنی با گرایشات مربوط به عناوین اصلی و فرعی دانشنامه مازندران بسیار مورد نیاز است و در این رابطه می توان از کتابخانه های معتبر استان در سطح کتابخانه های عمومی و دانشگاهی و حوزوی بهره موقت گرفت و علاوه بر آن برقرار کردن کتابخانه الکترونیک تا حدود زیادی می تواند رافع مشکلات محققان گردد.

نکته پنجم مربوط به تنوع استفاده از همه گرایشات در تدوین دانشنامه مازندران است:

کارشناسان حوزوی، دانشگاهی و مراکز علمی وابسته، کارشناسان آزاد در محیط های اجرائی، محققان و پژوهشگران پژوهشکده ها و صاحب نظران خاص شامل نویسندگان و متفکران خلاق بایستی در هسته اصلی و هسته های تخصصی حضور داشته باشند تا خروجی کار با ذائقه های موجود تناسب داشته باشد.

ششمین نکته پرهیز از تعجیل در به پایان بردن سریع این کار ارزشمند و گرانقیمت است:

نباید اهتمام خویش را مصروف تامین نظرات افراد عجول کرد و اگر چه بایستی بشدت با کند کردن کارها مخالفت ورزید، اما در همان حال نباید کیفیت و محتوا را قربانی سرعتی کرد که ضرورت چندانی برای چنین ترجیحی وجود ندارد و تمام کردن آن بنام دولت و یا مسئولین خاص که اتفاقاً بانی این کار بزرگ نیز محسوب می شوند، با توجه به زمان کمی که تا پایان کار دولت دهم باقی مانده، منطقی و واقع نگرانه بنظر نمی رسد.

نکته هفتم مربوط به پرهیز از مصادره باندی، شهری و قشری در عدالت آماری و مطالب مندرج است.

هشتمین نکته تاکید بر استقلال عمل گروه اصلی و پرهیز از تاثیرپذیری غیرمنطقی و سفارشی است.

نکته نهم ایجاد سایت اینترنتی جهت افزایش شفافیت فعالیتها و گسترش امکان ارزیابی کارهاست.

دهمین نکته مربوط به همکاری رسانه استانی در راستای اطلاع رسانی و نقدهای کارشناسی است.

نکته یازدهم تاکید بر استفاده از تجارب گذشته دانشنامه ای در سطوح فراملی، ملی و استانهاست.

نکته دوازدهم پرهیز از تنگ نظری های شهری و اصرار بر دادن فضا به کارگزاران اصلی این کار است.

در پایان باید متذکر شد که دانشنامه مازندران، گنجینه مفقوده ای است که پراکندگی و نقصان و فقدانش در عصر ارتباطات و انفجار اطلاعات، تمامی محققان را می آزارد و فرهیختگان و نخبگان و سایر توانمندان علمی مازندرانی در هر مقام و مسئولیت و موقعیتی که هستند، باید با گرایشات علمی و استانی و شهرستانی، این حرکت را بعنوان یک نهضت به فال نیک گرفته و با اهتمامی استانی و نگرشی ملی و همکاری عملیاتی با دبیرخانه مرکزی آن در ساری، در راستای تهیه و تدوین دانشنامه جامع مازندران تلاش ورزند.

صادقعلی رنجبر-عضو هیئت علمی دانشگاه