عضو هیات علمی گروه مهندسی پزشکی دانشگاه علوم و فنون مازندران گفت: مهندسی پزشکی پیوند بین فنّاوری و سلامت و چگونگی کمک به حل مشکلات واقعی حوزه درمان است.
به گزارش روابط عمومی دانشگاه علوم و فنون مازندران، پیرو نامه مدیرکل دفتر برنامهریزی، بودجه و تحول اداری استانداری در خصوص بهرهگیری از ظرفیتهای علمی و پژوهشی دانشگاهها و مراکز پژوهش و فنّاوری در حل مسایل و مشکلات استان و فراخوان روابط عمومی دانشگاه جهت مشارکت اساتید در طرح "دانشگاهِ حلمساله" در راستای تبیین نقش راهبردی علوم در حل مسایل جامعه و ارتقای مرجعیت علمی دانشگاه، دکتر سیده سمیه نقیبی، عضو هیات علمی گروه مهندسی پزشکی دانشگاه علوم و فنون مازندران، با توجه به حوزه تخصصی خود، پاسخ خود را در خصوص:"چگونگی کمک به حل مشکلات واقعی حوزه درمان؟"، به پرسش خبرنگار روابط عمومی دانشگاه، ارایه کرد.
با توجه به نیاز روزافزون نظام سلامت به تجهیزات دقیق، کمهزینه و بومی، پژوهشهای مهندسی پزشکی چگونه میتوانند به حل یکی از مشکلات واقعی حوزه درمان، از طراحی تجهیزات تا ارتقای تشخیص و مراقبت بیماران، کمک کنند؟
پاسخ دکتر نقیبی؛ عضو هیات علمی و مدیر گروه مهندسی پزشکی دانشگاه علوم و فنون مازندران:
مساله اصلی(درد جامعه چیست؟)
امروزه حجم دادههای پزشکی تولیدشده در مراکز درمانی بهطور چشمگیری افزایش یافته است. هر روز هزاران نوار قلب(ECG)، سیگنال مغزی(EEG)، تصاویر ماموگرافی، MRI و CT ثبت میشود که تفسیر دقیق آنها نیازمند دانش تخصصی، تجربه و صرف زمان است. از سوی دیگر، افزایش تعداد بیماران، کمبود برخی پزشکان متخصص و ضرورت تشخیص سریع بیماریهایی مانند سکته مغزی، سرطان یا آریتمیهای قلبی، اهمیّت استفاده از فنّاوریهای نوین را بیش از گذشته آشکار کرده است. همچنین با افزایش جمعیت سالمندان و بیماران مزمن، نیاز به پایش مستمر بیماران در خارج از مراکز درمانی به یکی از چالشهای مهم نظام سلامت تبدیل شده است.
راهحل علمی(دانشگاه چه میکند؟)
در مهندسی پزشکی تلاش میکنیم با بهرهگیری از هوش مصنوعی، پردازش سیگنالهای زیستی و پردازش تصاویر پزشکی، سامانههای هوشمند کمکتشخیصی و تجهیزات پزشکی هوشمند را توسعه دهیم. این سامانهها میتوانند پس از دریافت دادههای پزشکی، مانند تصاویر MRI، CT، ماموگرافی یا سیگنالهای ECG و EEG، آنها را در مدت کوتاهی تحلیل کرده و یافتههای مشکوک را برای بررسی نهایی در اختیار پزشک قرار دهند. برای مثال، تشخیص زودهنگام تومورهای مغزی، ضایعات ریوی، سرطان سینه، پیشبینی آریتمیهای قلبی یا احتمال وقوع حملات صرع، از جمله کاربردهای این فنّاوریهاست که میتواند سرعت و دقت تصمیمگیری پزشک را افزایش دهد.
هدف نهایی این پژوهشها حرکت به سمت پزشکی هوشمند و شخصیسازیشده است، طوری که تصمیمهای تشخیصی و درمانی بر اساس شرایط، ویژگیها و دادههای اختصاصی هر بیمار اتخاذ شود و هر فرد مناسبترین مراقبت و درمان را دریافت کند.
در کنار این حوزه، طراحی و ساخت تجهیزات هوشمند مراقبت در منزل(Home Care) نیز از محورهای مهم پژوهشی مهندسی پزشکی است. این تجهیزات قادرند علایم حیاتی مانند نوار قلب، فشار خون، قند خون یا سطح اکسیژن خون را بهصورت مداوم، ثبت و تحلیل کنند، در صورت مشاهده وضعیت غیرطبیعی، به بیمار، خانواده یا پزشک هشدار دهند و در برخی کاربردها، مانند سامانههای هوشمند مدیریت دیابت، فرآیند درمان را بهصورت خودکار و تحت نظارت پزشک مدیریت کنند. چنین فنّاوریهایی علاوه بر افزایش ایمنی بیماران، امکان مراقبت مستمر را بدون نیاز به بستریهای غیرضروری فراهم میکنند.
اثر نهایی(چه چیزی تغییر میکند؟)
کاربرد این فنّاوریها موجب میشود بیماریها در مراحل اولیه شناسایی شوند، زمان تشخیص کاهش یابد و احتمال خطاهای ناشی از حجم بالای دادههای پزشکی کمتر شود. در نتیجه، پزشکان با بهرهگیری از یک ابزار کمکی هوشمند میتوانند تصمیمهای سریعتر و دقیقتری اتخاذ کنند و بیماران نیز درمان مناسب را در زمان طلایی دریافت نمایند. از سوی دیگر، توسعه تجهیزات هوشمند مراقبت در منزل، کیفیت زندگی بیماران مزمن و سالمندان را ارتقا میدهد، مراجعات غیرضروری به مراکز درمانی را کاهش میدهد و هزینههای نظام سلامت را مدیریت میکند. همچنین توسعه این فنّاوریها در دانشگاهها، زمینه تولید تجهیزات پزشکی بومی، کاهش وابستگی به محصولات وارداتی، تقویت شرکتهای دانشبنیان و توسعه اقتصاد دانشبنیان کشور را فراهم خواهد کرد.
سخن پایانی استاد
مهندسی پزشکی، نقطه تلاقی دانش مهندسی و علوم پزشکی است. جایی که پژوهشهای دانشگاهی به فنّاوریهای کاربردی تبدیل میشوند تا در کنار پزشک، تشخیص را دقیقتر، درمان را مؤثرتر و کیفیت زندگی بیماران را بهتر کنند.