تاثیر افول جایگاه آمریکا درپی جنگ با ایران، در تغییر رویکرد منطقهای مشهود است.
در حالی که کارشناسان از تثبیت جایگاه منطقهای تهران میگویند، وزیر خارجه سابق آمریکا اعتراف کرده است که خاورمیانه به سوی تعامل با ایران پیش میرود. تاثیر افول جایگاه آمریکا درپی جنگ با ایران، در تغییر رویکرد منطقهای مشهود است.
با نزدیک شدن جنگ منطقهای به پایان هفتمین ماه خود، خلاصه وقایع میدانی و سیاسی این جنگ تحمیل شده به تهران حکایت از برتری محور مقاومت دارد؛ تثبیت قدرت ایران در تنگه هرمز، افشای میزان ضربات گسترده حملات ایران به پایگاههای آمریکایی و پیروزیهای چشمگیر اخیر یمن در مصاف با عربستان، عواملی هستند که مناسبات سنتی منطقهای را تحت تاثیر قرار دادهاند.
در همین خصوص آنتونی بلینکن، وزیر خارجه سابق آمریکا معتقد است که «کشورهای حوزه خلیج فارس همگی تمایل دارند با تهران گفتگو کنند» چرا که به گفته این سیاستمدار دموکرات آمریکایی «متاسفانه آنها دریافتهاند که ما لزوماً نمیتوانیم از آنها محافظت کنیم.»
شوک راهبردی ریاض در اعتماد به آمریکا
پیروزیهای انصارالله یمن در باب المندب و طلب کمک عربستان از آمریکا و عدم حمایت ترامپ، خبر از ترک برداشتن بیش از پیش اعتماد سعودیها به واشنگتن دارد.
نیویورک تایمز طی گزارشی با اشاره به شکستهای عربستان در مصاف با رزمندگان یمنی و عدم حمایت ترامپ از بن سلمان در این خصوص، اینطور نتیجه گرفته که سعودیها درپی تحولات منطقه در یک شوک راهبردی به سرمیبرند.
سرکیسه شدن عربستان با دو قرار داد نجومی دهها میلیارد دلاری که یکی در دور اول ریاست جمهوری ترامپ و دیگری در دور دوم آن بسته شد، تجربه غمناکی است که پس از جنگ تحمیلی رمضان، تقریبا برای همه کشورهای حاشیه خلیج فارس تکرار شده است.
«ژورژ مالبورونو» کارشناس ارشد روزنامه فیگارو میگوید: «بن سلمان اعتمادی به ایران ندارد، اما میداند که ایران فردا هم در منطقه خواهد بود و در عین حال دیگر اعتماد چندانی هم به ایالات متحده ندارد؛ بنابراین ناچار است با تهران وارد مذاکره شود...»
همسایهها میمانند و بیگانگان میروند
آنچه بسیاری از کارشناسان غربی و خصوصا آمریکایی به آن اذعان دارند، ایالات متحده در جنگ اخیر نشان داد که حتی توانایی محافظت از پایگاههای خود را ندارد. لذا نخواهد توانست از متحدانش دفاع کند. خصوصا که جنگ یمن نیز تاکید کرد که واشنگتن شریک قابل اعتمادی نیست و باید با همسایههای قدیمی چون ایران، وارد تعامل شوند.
کنجی مینی مورا، روزنامه نگار ارشد ژاپنی میگوید: «با پایان این جنگ، عربستان ناگزیر است به نوعی با واقعیت حضور و قدرت ایران کنار بیاید و تعامل کند.»
از عربستان تا امارت، کویت، قطر و بحرین، سرخوردگی از آمریکا و کاهش اعتماد به این کشور، مشهود است. مشاور سابق نخستوزیر بحرین به تازگی سخنانی در خصوص نوع نگاه کشورهای عربی به آمریکا گفته است که از یک مقام عرب حاشیه خلیج فارس عجیب به نظر میرسد.
حسن الحسن گفته است: «شاید کشورهای خلیج فارس به ایران اعتماد نداشته باشند، اما به آمریکا هم دیگر اعتماد ندارند؛ کاملاً روشن است که کشورهای خلیج فارس میخواهند یک کانال مستقل برای مذاکره و دیپلماسی با ایران ایجاد کنند.»
افول اعتماد جهانی به آمریکا
در حالی که کشورهای حاشیه خلیج فارس دچار نوعی بیاعتمادی نسبت به حمایتهای آمریکا شدهاند، نتایج یک نظرسنجی جهانی از میان مردم ۳۴ کشور به سفارش «بنیاد راکفلر» از افول اعتماد به رهبری آمریکا خبر میدهد.
در این میان اما، به نظر میرسد بحران کاهش اعتماد به آمریکا در منطقه خاورمیانه شدیدتر از دیگر نقاط جهان باشد. چرا که به گفته آنتونی بلیکن: «کشورهای عرب منطقه نمیتوانند در مواقعی که به ما نیاز دارند، روی ما حساب کنند. پس نتیجه چه میشود؟»
پاسخ پرسش بلینکن در تغییر رویکردهای سنتی در منطقه خاورمیانه قابل مشاهده است. اعراب درپی اقناع خود برای به بازگشت به مناسبات تاریخی و همسایگی با ایرانی هستند که آمریکا را از پایگاههای خود در حاشیه خلیج فارس رانده و حتی آنها را در اردن نیز درهم کوبیده است.
پرسش بلینکن اما از سوی خود او پاسخ داده شده است: «اعراب (نهایتا) به دنبال توافق با ایران میروند. چرا که به خوبی دریافتهاند ما نمیتوانیم از آنها دفاع کنیم».